Psikolojik Savunma Mekanizmaları Nedir? – Türleri Nelerdir?

Psikolojik Savunma Mekanizmaları Nedir? – Türleri Nelerdir?

Psikolojik savunma mekanizmaları, bireylerin stres, anksiyete ve içsel çatışmalarla başa çıkmak için bilinçdışı olarak geliştirdiği stratejilerdir. Sigmund Freud ve onun takipçileri tarafından geliştirilen bu kavram, psikodinamik teorinin temel taşlarından biridir. Savunma mekanizmaları, bireylerin ruhsal dengelerini korumalarına ve günlük yaşamın zorluklarıyla başa çıkmalarına yardımcı olur.

Psikolojik Savunma Mekanizmaları Nedir?

Psikolojik savunma mekanizmaları, bilinçdışı düzeyde işleyen ve bireylerin rahatsız edici düşünceler, duygular ve arzularla başa çıkmalarına yardımcı olan süreçlerdir. Bu mekanizmalar, bireyin ruhsal sağlığını korumak için gerçekliği değiştirir, çarpıtır veya inkâr eder. Savunma mekanizmaları, stresli durumlarda bireyin kendini daha iyi hissetmesini sağlar ve ruhsal dengeyi korur.

Freud’a göre, savunma mekanizmaları ego tarafından kullanılır ve bireyin bilinçdışı arzularıyla gerçek dünya arasındaki çatışmaları çözmeye yardımcı olur. Bu mekanizmalar, genellikle çocukluk döneminde gelişir ve yaşam boyu devam eder. Her birey, yaşamındaki stres ve anksiyete kaynaklarına bağlı olarak farklı savunma mekanizmaları kullanır.

Psikolojik Savunma Mekanizmalarının Türleri

  1. İnkâr (Denial): İnkâr, bireyin rahatsız edici gerçekleri veya duyguları kabul etmeyi reddetmesidir. Örneğin, bir kişinin ciddi bir hastalığı olduğunu öğrendiğinde, bu durumu kabullenmeyip hastalığı inkâr etmesi, inkâr savunma mekanizmasının bir örneğidir.
  2. Bastırma (Repression): Bastırma, rahatsız edici düşüncelerin veya anıların bilinçdışına itilmesidir. Birey, bu düşünceleri veya anıları bilinçli olarak hatırlamaz, ancak bunlar bilinçdışında kalır ve davranışlarını etkileyebilir.
  3. Projeksiyon (Projection): Projeksiyon, bireyin kendi kabul edilemez düşüncelerini veya duygularını başkalarına atfetmesidir. Örneğin, kendi öfkesini başkalarının öfkeli olduğuna inanarak ifade etmek, projeksiyonun bir örneğidir.
  4. Yüceltme (Sublimation): Yüceltme, bireyin kabul edilemez dürtülerini sosyal olarak kabul edilebilir faaliyetlere yönlendirmesidir. Örneğin, saldırganlık dürtüsünü spor yaparak ifade etmek, yüceltmenin bir örneğidir.
  5. Geri Çekilme (Regression): Geri çekilme, bireyin stresli durumlarda daha önceki gelişimsel dönemlere geri dönmesidir. Örneğin, yetişkin bir bireyin stres altındayken çocukça davranışlar sergilemesi, geri çekilmenin bir örneğidir.
  6. Rasyonalizasyon (Rationalization): Rasyonalizasyon, bireyin kabul edilemez davranışlarını mantıklı ve kabul edilebilir sebeplerle açıklamaya çalışmasıdır. Örneğin, kötü not alan bir öğrencinin, sınavın zorluğunu bahane ederek başarısızlığını açıklaması, rasyonalizasyonun bir örneğidir.
  7. Yer Değiştirme (Displacement): Yer değiştirme, bireyin kabul edilemez duygularını veya dürtülerini daha az tehdit edici bir hedefe yönlendirmesidir. Örneğin, iş yerinde patronuna kızan bir bireyin, bu öfkeyi evde ailesine yöneltmesi, yer değiştirmenin bir örneğidir.
  8. Karşıt Tepki Geliştirme (Reaction Formation): Karşıt tepki geliştirme, bireyin kabul edilemez düşüncelerine veya duygularına zıt davranışlar sergilemesidir. Örneğin, birine karşı duyulan nefretin yerine, aşırı sevgi ve ilgi gösterme, karşıt tepki geliştirmenin bir örneğidir.
  9. Yalıtma (Isolation): Yalıtma, bireyin rahatsız edici düşünceleri veya duyguları duygusal bağlamından kopararak algılamasıdır. Örneğin, travmatik bir olayı duygusal bir tepki göstermeden anlatmak, yalıtmanın bir örneğidir.
  10. Akla Uygunlaştırma (Intellectualization): Akla uygunlaştırma, bireyin duygusal konuları soyut ve mantıksal bir şekilde ele alarak duygusal tepkilerden kaçınmasıdır. Örneğin, sevilen birinin kaybı hakkında duygusal bir tepki göstermeden, ölümün biyolojik sürecini tartışmak, akla uygunlaştırmanın bir örneğidir.

Psikolojik savunma mekanizmaları, bireylerin içsel çatışmalar ve stresle başa çıkmalarına yardımcı olan karmaşık ve bilinçdışı süreçlerdir. Bu mekanizmalar, bireylerin ruhsal sağlığını korumak için gerçekliği değiştirme veya çarpıtma eğilimindedir. Her birey, yaşamında karşılaştığı zorluklara ve stres kaynaklarına bağlı olarak farklı savunma mekanizmaları kullanır. Bu mekanizmaların farkında olmak, bireylerin duygusal tepkilerini ve davranışlarını daha iyi anlamalarına ve yönetmelerine yardımcı olabilir.

06.07.2024
46
Ziyaretçi Yorumları

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Whatsapp
Demeter Psikoloji Aile Danışmanlığı
Demeter Psikoloji Aile Danışmanlığı
Merhaba
Size nasıl yardımcı olabiliriz?